Persaingan dalam dunia perniagaan telah meningkat dengan ketara. Untuk memastikan industri makanan dapat bersaing dengan jayanya, ia memerlukan perubahan dalam sistem menjamin keselamatan makanan.

Satu sistem baru iaitu ‘Hazard Analysis and Critical Control Point’ atau HACCP mula diperkenalkan pada 1960-an, tujuan asalnya ialah untuk menghasilkan makanan yang selamat untuk angkasawan-angkasawan daripada ‘National Aeronautical and Space Administration’ (NASA). Bermula dari sini, HACCP telah diserap ke dalam industri makanan. Pada tahun 1971, sistem HACCP telah diperkenalkan secara global dan diamalkan dengan meluas diseluruh dunia. Oleh kerana perlaksanaan HACCP memerlukan kepakaran dan masa, maka hanya syarikat-syarikat yang besar sahaja mampu melaksanakannya pada peringkat awal perkembangannya.

Walau bagaimanapun, sejak 1980-an, beberapa badan antarabangsa seperti Codex Alimentarius Commission (CAC) dan International Commission Microbiological Specification For Food (ICMSF) mula menggalakkan perlaksanaan sistem HACCP di dalam industri makanan. Negara-negara Kesatuan Eropah (EU) dan Amerika Syarikat juga telah menetapkan syarat iaitu industri yang mengeluarkan produk hasilan laut untuk dieksport ke negara-negara tersebut perlu beroperasi di bawah sistem HACCP.

Di Malaysia, Bahagian Keselamatan dan Kuaiti Makanan (BKKM), Kementerian Kesihatan Malaysia sedang bergerak untuk mewajibkan penerapan sistem HACCP di dalam industri makanan. BKKM telah mempromosikan konsep HACCP dalam pengeluaran makanan secara sukarela bagi produk-produk terpilih. Bagi pengeksportan makanan ke negara-negara Kesatuan Eropah dan Amerika Syarikat, sijil HACCP perlu diperolehi dari BKKM.
          

HACCP adalah singkatan daripada perkataan Inggeris ‘Hazard Analysis and Critical Control Point’. Ia boleh diistilahkan sebagai analisis bahaya titik kawalan genting dalam pemprosesan makanan. Titik kawalan genting ialah bahan, tempat, amalan atau proses yang sekiranya tidak dikawal dengan betul akan membawa pencemaran yang tidak dapat diterima iaitu mikroorganisma perosak dan patogen dapat terus hidup dan membiak.

Sistem HACCP adalah satu sistem yang berasaskan sains dan bersistematik yang mengenalpasti punca-punca bahaya makanan dan mengadakan sistem pengawasan. Selain itu, ia juga menumpukan kepada langkah-langkah pencegahan dalam setiap peringkat pemprosesan makanan dan bukannya analisis pada produk akhir. BKKM telahpun mempunyai garis panduan ke atas sistem HACCP.

Secara amnya, langkah-langkah yang perlu dipatuhi untuk melaksanakan sistem HACCP adalah:

1. Mengenalpasti makanan-makanan yang mudah tercemar yang memerlukan pengendalian yang teliti atau masa dan suhu yang sesuai. Gabungan suhu dan masa pemprosesan ialah titik kawalan genting yang paling utama. Suhu dan masa perlu ditetapkan dan digunakan semasa pemprosesan sesuatu produk untuk memastikan bahawa mikroorganisma perosak dan penyebab penyakit musnah.
2. Membuat pemerhatian terhadap proses-proses penyediaan makanan yang boleh menyebabkan berlakunya kontaminasi bakteria. Pemerhatian dianggap sebagai aktiviti yang amat mudah tetapi merupakan cara pengawasan yang amat penting.
3. Membuat urutan proses untuk mengenalpasti penentuan titik genting bagi mengawal bahaya yang telah dikenal pasti.
4. Membetulkan semua kekurangan dalam setiap proses yang mempunyai potensi punca-punca bahaya makanan.
5. Mengukuhkan program pemantauan dalam setiap peringkat penyediaan makanan.
6. Menjalankan pemeriksaan secara berkala dengan memberi tumpuan kepada penguatkuasaan bagi setiap langkah-langkah kawalan.
7. Mendokumenkan plan HACCP dan menyimpan semua rekod kawalan.

Dengan sistem HACCP ini akan menambahkan keyakinan pengguna terhadap makanan keluaran negara. Bagi makanan eksport, ia akan meningkatkan imej negara di mata dunia dan memudahkan kawalan eksport ke luar negara. Ia dapat memberi jaminan yang makanan adalah selamat dari bahaya. Justeru itu, kes-kes penyakit-penyakit bawaan makanan dapat dihindar atau dikurangkan.

Untuk mengekalkan daya saing, industri makanan di Malaysia perlu mengorak langkah supaya mengikut perkembangan semasa. Untuk mencapainya, industri perlu berusaha membina kepakaran dalam sistem HACCP. Kepakaran ini boleh diperbaiki dengan mengikuti latihan-latihan HACCP yang dianjurkan oleh badan-badan seperti MARDI, Jabatan Perkhidmatan Haiwan dan lain-lain. Industri juga boleh mendapatkan khidmat nasihat dari pakar-pakar perunding HACCP yang terdapat di pasaran.

Pihak BKKM sedia memberikan khidmat nasihat ke atas sebarang kemusykilan dari pihak industri. Kami sedia membantu. Sebarang pertanyaan, sila e-mel kepada This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it atau This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it .

Nota: Artikel ini dipaparkan sebagai panduan umum. Sekiranya terdapat percanggahan fakta, sila maklumkan atau e-mel kepada This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it .